{"id":522,"date":"2022-06-15T19:18:25","date_gmt":"2022-06-15T16:18:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.croncreative.com\/tr\/?p=522"},"modified":"2022-06-21T23:44:53","modified_gmt":"2022-06-21T20:44:53","slug":"bitcoin-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/teknoloji\/bitcoin-nedir\/","title":{"rendered":"Bitcoin Nedir ?"},"content":{"rendered":"\n

1.Giri\u015f<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130nternet \u00fczerinden al\u0131\u015fveri\u015f bug\u00fcn neredeyse tamamen, g\u00fcvenilir bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf
olarak elektronik \u00f6demeleri i\u015fleyen finansal kurumlara ba\u011f\u0131ml\u0131 hale geldi. Bu
sistem \u00e7o\u011fu i\u015flem i\u00e7in olduk\u00e7a iyi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor olsa da hala g\u00fcvene dayal\u0131 bir model
olman\u0131n zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Finansal kurumlar ihtilaflarda arabuluculuktan
ka\u00e7amad\u0131klar\u0131ndan tamamen geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan i\u015flemler ger\u00e7ekte m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.
Arabuluculuk hizmetinin gideri i\u015flem giderlerini y\u00fckseltir ve m\u00fcmk\u00fcn olan en
k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015flem miktar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6deme i\u015flemlerini engeller, bunun
yan\u0131nda geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclemeyen hizmetler i\u00e7in geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclemeyen \u00f6deme alma
imkan\u0131n\u0131n olmamas\u0131 daha da masrafl\u0131d\u0131r. \u0130\u015flemi geri d\u00f6nd\u00fcrme ihtimali ile birlikte
g\u00fcvenme ihtiyac\u0131 da artar. Sat\u0131c\u0131lar m\u00fc\u015fterilerine \u015f\u00fcpheyle bakmal\u0131 ve ba\u015fka bir
durumda ihtiya\u00e7 duyulabilecek bilgiden fazlas\u0131n\u0131 vermeleri i\u00e7in zorlamal\u0131d\u0131r. Belli
bir oranda doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz kabul edilir. Bu maliyetler ve \u00f6deme
belirsizlikleri y\u00fczy\u00fcze al\u0131\u015fveri\u015fte fiziksel para kullan\u0131m\u0131yla giderilebilir ancak
g\u00fcven duyulan bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf olmadan bir ileti\u015fim kanal\u0131 \u00fczerinden \u00f6deme
yap\u0131labilecek bir mekanizma bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130htiyac\u0131m\u0131z olan g\u00fcven yerine kriptografik kan\u0131ta dayal\u0131, iki taraf\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir
g\u00fcvenilir ki\u015fiye gerek duymadan do\u011frudan birbirleriyle i\u015flem yapabilece\u011fi bir
elektronik \u00f6deme sistemidir. Geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesi imkans\u0131za yak\u0131n i\u015flemler sat\u0131c\u0131lar\u0131
doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131ktan koruyacakt\u0131r. Al\u0131c\u0131lar\u0131 koruyacak rutin emanet\u00e7i mekanizmalar\u0131
kolayl\u0131kla uygulanabilir. Bu makalede e\u015ften-e\u015fe da\u011f\u0131t\u0131k bir zaman damgas\u0131
sunucusunun i\u015flemlerin tarihsel s\u0131ras\u0131n\u0131 hesaba dayal\u0131 olarak kan\u0131tlamas\u0131n\u0131
kullanarak m\u00fckerrer harcama problemine bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6neriyoruz. Sistem d\u00fcr\u00fcst d\u00fc\u011f\u00fcmler topluca sald\u0131rgan d\u00fc\u011f\u00fcmlerden daha fazla CPU g\u00fcc\u00fcn\u00fc ellerinde
bulundurdu\u011fu s\u00fcrece g\u00fcvenlidir.<\/p>\n\n\n\n

2. \u0130\u015flemler<\/strong>
Elektronik paray\u0131 bir dijital imza zinciri olarak tan\u0131ml\u0131yoruz. Paran\u0131n el de\u011fi\u015ftirmesi
s\u0131ras\u0131nda her sahip paray\u0131 bir sonrakine g\u00f6nderirken kendi dijital imzas\u0131yla bir
\u00f6nceki i\u015flemin \u00f6zetini (hash) ve bir sonraki sahibin a\u00e7\u0131k anahtar\u0131n\u0131 imzalar ve bu
imzay\u0131 paran\u0131n sonuna ekler. \u00d6deme alan sahiplik zincirini do\u011frulamak i\u00e7in
imzalar\u0131 do\u011frulayabilir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Elbette buradaki problem \u00f6deme alan\u0131n zincirdeki \u00f6nceki sahiplerden birinin paray\u0131
m\u00fckerrer olarak kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulayamamas\u0131d\u0131r. Yayg\u0131n bir \u00e7\u00f6z\u00fcm, merkezi bir
otoritenin (banka, merkez) her i\u015flemin m\u00fckerrer harcama olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol
etmesidir. Her i\u015flemden sonra para merkeze geri d\u00f6ner ve yerine yeni bir para
piyasaya s\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Sadece merkez taraf\u0131ndan do\u011frudan piyasaya s\u00fcr\u00fclen paralar\u0131n
m\u00fckerrer olarak harcanmad\u0131\u011f\u0131ndan emin olabiliriz. Bu \u00e7\u00f6z\u00fcmdeki sorun para
sisteminin t\u00fcm kaderinin her i\u015flemin \u00fczerinden ge\u00e7ti\u011fi banka gibi bir merkezi
kurulu\u015fun elinde olmas\u0131d\u0131r. \u00d6deme alan ki\u015finin, paran\u0131n \u00f6nceki sahiplerinin
\u00f6nceden i\u015flem imzalamad\u0131klar\u0131n\u0131 do\u011frulayabilece\u011fi bir y\u00f6nteme ihtiyac\u0131m\u0131z var.
Bizim durumumuzda sadece en eski i\u015flem \u00f6nemlidir, daha sonraki harcama
giri\u015fimlerini dikkate alm\u0131yoruz. Bir i\u015flemin ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fini kan\u0131tlaman\u0131n tek yolu t\u00fcm i\u015flemlerden haberdar olmakt\u0131r. Merkeze dayal\u0131 modelde merkez t\u00fcm
i\u015flemleri bildi\u011fi i\u00e7in hangisinin \u00f6nce geldi\u011fine karar verebilir. G\u00fcvenilen bir taraf
olmadan bunu ba\u015farabilmek i\u00e7in i\u015flemler a\u00e7\u0131k\u00e7a ilan edilmelidir ve
kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n i\u015flemlerin ger\u00e7ekle\u015fme s\u0131ras\u0131 konusunda hemfikir olaca\u011f\u0131 bir sisteme
ihtiyac\u0131m\u0131z vard\u0131r. \u00d6deme alan\u0131n her i\u015flem s\u0131ras\u0131nda harcaman\u0131n ilk kez yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131
taraf oldu\u011funun di\u011fer d\u00fc\u011f\u00fcmlerin \u00e7o\u011fu taraf\u0131ndan onayland\u0131\u011f\u0131 bir kan\u0131ta ihtiyac\u0131
vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

3. Zaman Damgas\u0131 Sunucusu<\/strong>
\u00d6nerdi\u011fimiz \u00e7\u00f6z\u00fcm bir zaman damgas\u0131 sunucusuyla ba\u015fl\u0131yor. Bir zaman damgas\u0131
sunucusu damgalanmay\u0131 bekleyen bir i\u015flem blo\u011funun \u00f6zetini alarak bu \u00f6zeti gazete,
Usenet [2-5] gibi mecralarda yay\u0131nlar. Zaman damgas\u0131 mesaj yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 anda
verinin \u00f6zete girdi\u011finin yani var oldu\u011funun kan\u0131t\u0131d\u0131r. Her zaman damgas\u0131 \u00f6zetinin
i\u00e7inde bir \u00f6nceki zaman damgas\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131rarak bir zincir olu\u015fturur ve her eklenti
\u00f6ncekileri g\u00fc\u00e7lendirir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

4. \u0130\u015f-Kan\u0131t\u0131<\/strong>
E\u015ften-e\u015fe da\u011f\u0131t\u0131k bir zaman damgas\u0131 sunucusu uygulamas\u0131 i\u00e7in gazete ya da Usenet
kullanmaktansa Adam Back\u2019\u0131n Hashcash [6] sistemine benzer bir i\u015f-kan\u0131t\u0131 sistemine
ihtiyac\u0131m\u0131z var. \u0130\u015f-kan\u0131t\u0131n\u0131n temelinde SHA-256 gibi bir \u00f6zet fonksiyonunda \u00f6zet
\u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131n belli bir say\u0131da 0 biti ile ba\u015flamas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak bir ama\u00e7 de\u011ferin
aranmas\u0131 yatar. Ortalama gerekli i\u015f y\u00fck\u00fc \u00f6zette ama\u00e7lanan ve tek bir \u00f6zet
hesaplamas\u0131yla s\u0131nanabilen 0 bitlerinin say\u0131s\u0131 ile \u00fcssel olarak orant\u0131l\u0131d\u0131r.
Zaman damgas\u0131 a\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in i\u015f kan\u0131t\u0131 modelini, blok \u00f6zeti istenen say\u0131da 0 biti ile
ba\u015flay\u0131ncaya kadar blo\u011fun i\u00e7indeki bir ama\u00e7 de\u011ferinin de\u011fi\u015ftirilmesi \u00fczerine in\u015fa
ediyoruz. \u0130\u015f kan\u0131t\u0131n\u0131 elde edecek CPU t\u00fcketimi ger\u00e7ekle\u015ftikten sonra blok ayn\u0131 i\u015fi
tekrar yapmadan de\u011fi\u015ftirilemez. Zincire sonradan eklenen bloklar \u00f6ncekilere ba\u011fl\u0131
olduklar\u0131ndan bir blo\u011fu de\u011fi\u015ftirmek kendinden sonra gelen t\u00fcm bloklar\u0131 da tekrar
hesaplamay\u0131 gerektirecektir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u0130\u015f-kan\u0131t\u0131 ayn\u0131 zamanda \u00e7o\u011funluk karar\u0131n\u0131n temsil edilmesi problemini de \u00e7\u00f6zer. E\u011fer \u00e7o\u011funluk karar\u0131 IP adreslerine dayal\u0131 bir y\u00f6ntemle hesaplan\u0131yor olsayd\u0131 bir\u00e7ok
IP adresine sahip olan ki\u015filer taraf\u0131ndan suistimal edilebilirdi. \u0130\u015f-kan\u0131t\u0131 y\u00f6nteminde
1 CPU 1 Oya e\u015fittir. \u00c7o\u011funluk karar\u0131 en fazla i\u015f kan\u0131t\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 en uzun zincir
taraf\u0131ndan temsil edilir. CPU i\u015flem g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00e7o\u011funlu\u011fu d\u00fcr\u00fcst d\u00fc\u011f\u00fcmlerin
elindeyse d\u00fcr\u00fcst zincir di\u011ferlerinden daha uzun olacak ve rakip zincirleri alt
edecektir. Ge\u00e7mi\u015f bloklardan birini de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in sald\u0131rgan\u0131n sonras\u0131nda gelen
t\u00fcm bloklardaki i\u015fi tekrar yapmas\u0131 ve d\u00fcr\u00fcst d\u00fc\u011f\u00fcmlerin yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fi yakalay\u0131p ge\u00e7mesi gereklidir. Yaz\u0131n\u0131n devam\u0131nda yeni bloklar eklendik\u00e7e daha yava\u015f bir
sald\u0131rgan\u0131n bunlara yeti\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fcssel olarak azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterece\u011fiz. Artan
donan\u0131m h\u0131zlar\u0131na ve de\u011fi\u015fken aktif d\u00fc\u011f\u00fcm say\u0131s\u0131na ayak uydurmak \u00fczere i\u015f-kan\u0131t\u0131
zorluk seviyesi saatte ortalama blok hedefini tutturacak \u015fekilde tekrar ayarlan\u0131r. E\u011fer \u00e7ok h\u0131zl\u0131 blok \u00fcretiliyorsa zorluk seviyesi y\u00fckselir.<\/p>\n\n\n\n

A\u011f\u0131i\u015fletme ad\u0131mlar\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/strong>
1) Yeni i\u015flemler t\u00fcm d\u00fc\u011f\u00fcmlere yay\u0131l\u0131r.
2) Her bir d\u00fc\u011f\u00fcm yeni i\u015flemleri bir blok i\u00e7inde toplar.
3) Her bir d\u00fc\u011f\u00fcm kendi blo\u011fu i\u00e7inde bir i\u015f-kan\u0131t\u0131 bulmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.
4) \u0130\u015f-kan\u0131t\u0131n\u0131 bulan d\u00fc\u011f\u00fcm bunu t\u00fcm di\u011fer d\u00fc\u011f\u00fcmlere yayar.
5) Di\u011fer d\u00fc\u011f\u00fcmler blok i\u00e7indeki t\u00fcm i\u015flemler ge\u00e7erliyse ve daha \u00f6nceden
harcanmad\u0131ysa blo\u011fu kabul ederler.
6) D\u00fc\u011f\u00fcmler bir sonraki blo\u011fu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaya koyulduklar\u0131nda \u00f6nceki
blo\u011fun \u00f6zetini de yeni blo\u011fa dahil ederler, b\u00f6ylece blo\u011fu kabul ettiklerini g\u00f6stermi\u015f
olurlar.
D\u00fc\u011f\u00fcmler her zaman en uzun zincirin do\u011fru oldu\u011funu kabul ederek uzatmaya
\u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. E\u011fer iki d\u00fc\u011f\u00fcm ayn\u0131 s\u0131radaki blo\u011fun farkl\u0131 versiyonlar\u0131n\u0131 ayn\u0131 anda bulup
yay\u0131nlarlarsa baz\u0131 d\u00fc\u011f\u00fcmler birini di\u011ferinden \u00f6nce alabilir. Bu durumda d\u00fc\u011f\u00fcmler
ilk ald\u0131klar\u0131 blo\u011fu do\u011fru kabul ederler ve \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar ama di\u011fer dal\u0131 da
sonradan daha fazla uzama ihtimaline kar\u015f\u0131l\u0131k saklarlar. Beraberlik bir sonraki i\u015f
kan\u0131t\u0131 bulundu\u011funda ve dallardan birisi daha uzun hale geldi\u011finde bozulmu\u015f olacak,
di\u011fer dal \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan d\u00fc\u011f\u00fcmler de uzun tarafa ge\u00e7eceklerdir.
Yeni i\u015flemlerin t\u00fcm d\u00fc\u011f\u00fcmlere ula\u015fmas\u0131 gerekmez. Yeteri kadar d\u00fc\u011f\u00fcme
ula\u015ft\u0131klar\u0131nda \u00e7ok ge\u00e7meden bir blokta yer al\u0131rlar. Blok yay\u0131nlar\u0131 mesaj kay\u0131plar\u0131na kar\u015f\u0131 da dayan\u0131kl\u0131d\u0131r. E\u011fer bir d\u00fc\u011f\u00fcm bir blo\u011fu alamad\u0131ysa bir sonrakini ald\u0131\u011f\u0131nda
kay\u0131p olan\u0131 farkeder ve istekte bulunur.<\/p>\n\n\n\n

6. Te\u015fvik<\/strong>
Kural gere\u011fi bir bloktaki ilk i\u015flem bu blo\u011fu yaratan\u0131n sahip olaca\u011f\u0131 yeni bir paray\u0131
dola\u015f\u0131ma \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 \u00f6zel bir i\u015flemdir. Bu d\u00fc\u011f\u00fcmlerin a\u011f\u0131 desteklemelerini te\u015fvik
eder. Ayn\u0131 zamanda, para basacak merkezi bir kurum olmad\u0131\u011f\u0131ndan paran\u0131n
dola\u015f\u0131ma kat\u0131lmas\u0131n\u0131 da sa\u011flar. Sabit bir miktardaki para miktar\u0131n\u0131n s\u00fcrekli
dola\u015f\u0131ma girmesini alt\u0131n madencilerinin piyasaya yeni alt\u0131n s\u00fcrmesine
benzetebiliriz. Bizim durumumuzda t\u00fcketilen \u015fey CPU i\u015flem g\u00fcc\u00fc ve elektriktir.
Te\u015fvik i\u015flem \u00fccretlerinden de elde edilebilir. Bir i\u015flemin \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 girdilerinden
k\u00fc\u00e7\u00fckse, aradaki fark i\u015flem \u00fccreti olarak i\u015flemi ihtiva eden blo\u011fun te\u015fvik miktar\u0131na
eklenir. \u00d6nceden belirlenmi\u015f bir miktar para tedav\u00fcle \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra te\u015fvik
tamamen i\u015flem \u00fccretinden elde edilir ve enflasyon s\u0131f\u0131ra iner.
Te\u015fvik d\u00fc\u011f\u00fcmlerin d\u00fcr\u00fcst kalmalar\u0131n\u0131 sa\u011flar. E\u011fer a\u00e7g\u00f6zl\u00fc bir sald\u0131rgan b\u00fct\u00fcn
d\u00fcr\u00fcst d\u00fc\u011f\u00fcmlerden daha fazla i\u015flem g\u00fcc\u00fcn\u00fc toplamay\u0131 ba\u015farabilirse bu g\u00fcc\u00fc
\u00f6demelerini \u00e7alarak insanlar\u0131 doland\u0131rmak i\u00e7in mi yoksa yeni para \u00fcretmek i\u00e7in mi
kullanaca\u011f\u0131na karar vermelidir. Oyunu kurallar\u0131na uygun oynamay\u0131 daha karl\u0131
bulmal\u0131d\u0131r. Sistemi kand\u0131r\u0131p kendi zenginli\u011finin ge\u00e7erli\u011fini zedelemektense
kurallara uymak ona herkesin toplam\u0131ndan daha fazla yeni para kazand\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

7. Disk alan\u0131ndan tasarruf<\/strong>
Bir paran\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 son i\u015flem yeteri kadar blo\u011fun alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131nda
\u00f6ncesindeki harcama i\u015flemleri saklama alan\u0131ndan tasarruf etmek \u00fczere silinebilirler. Blo\u011fun \u00f6zetini bozmadan bunu sa\u011flamak i\u00e7in i\u015flemler bir Merkle a\u011fac\u0131nda
tutulur ve sadece k\u00f6k\u00fc blo\u011fun \u00f6zetine dahil edilir. Eski bloklar a\u011fa\u00e7 dallar\u0131
budanarak s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilir. Ara \u00f6zetlerin saklanmas\u0131na gerek yoktur.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Bir blok ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 i\u015flemler hari\u00e7 yakla\u015f\u0131k 80 bayt uzunlu\u011fundad\u0131r. Her 10 dakikada bir
yeni blok \u00fcretildi\u011fini varsayarsak 80 bayt * 6 * 24 * 365 = 4.2 MB \/ y\u0131l eder. 2008
y\u0131l\u0131nda tipik bilgisayar sistemlerinin 2GB RAM ile sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve Moore yasas\u0131na
dayanarak senede 1.2GB b\u00fcy\u00fcme \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcyle, blok ba\u015fl\u0131klar\u0131 haf\u0131zada tutulsa dahi
saklama bir sorun olmayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

8. Basitle\u015ftirilmi\u015f \u00d6deme Do\u011frulamas\u0131<\/strong>
Tam bir d\u00fc\u011f\u00fcm i\u015fletmeden de \u00f6demeleri do\u011frulamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kullan\u0131c\u0131 sadece
en uzun i\u015f-kan\u0131t\u0131 zincirine dahil olan bloklar\u0131n ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131n bir kopyas\u0131n\u0131
saklamal\u0131d\u0131r. En uzun zincire sahip oldu\u011funa kanaat getirinceye kadar a\u011fdaki
d\u00fc\u011f\u00fcmleri sorgulayarak bu ba\u015fl\u0131klar\u0131 toplar ve i\u015flemi damgaland\u0131\u011f\u0131 blo\u011fa ba\u011flayan
Merkle dal\u0131n\u0131 elde eder. \u0130\u015flemi kendisi do\u011frulayamaz ama zincirdeki bir yer ile
ili\u015fkilendirmekle bir a\u011f d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcn\u00fcn kabul etti\u011fini g\u00f6r\u00fcr. Ard\u0131ndan eklenen bloklar
da a\u011f\u0131n i\u015flemi kabul etti\u011fini onaylarlar.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Bu sebeple, do\u011frulama d\u00fcr\u00fcst d\u00fc\u011f\u00fcmler a\u011f kontrol\u00fcn\u00fc ellerinde bulundurduklar\u0131
s\u00fcrece g\u00fcvenilirdir. Hesaplama g\u00fcc\u00fcn\u00fcn \u00e7o\u011funlu\u011fu sald\u0131rgan\u0131n elindeyse daha
savunmas\u0131zd\u0131r. A\u011f d\u00fc\u011f\u00fcmleri i\u015flemleri kendileri do\u011frulayabilirken basitle\u015ftirilmi\u015f
y\u00f6ntem sald\u0131rgan\u0131n a\u011fa hakim oldu\u011fu s\u00fcre boyunca \u00fcretti\u011fi sahte i\u015flemler ile
kand\u0131r\u0131labilir. Bu soruna kar\u015f\u0131 korunma stratejilerinden biri a\u011f d\u00fc\u011f\u00fcmlerinin ge\u00e7ersiz bir blo\u011fu farkettiklerinde alarm \u00fcreterek kullan\u0131c\u0131dan t\u00fcm blo\u011fu ve \u015f\u00fcpheli
i\u015flemleri y\u00fcklemesini istemesi olabilir. S\u0131k \u00f6deme alan i\u015fyerleri muhtemelen
g\u00fcvenliklerini sa\u011flamada daha ba\u011f\u0131ms\u0131z olmak ve daha h\u0131zl\u0131 do\u011frulama yapabilmek
i\u00e7in kendi a\u011f d\u00fc\u011f\u00fcmlerini i\u015fletmek isteyeceklerdir.<\/p>\n\n\n\n

9. De\u011ferleri Birle\u015ftirme ve B\u00f6lme<\/strong>
Her bir paray\u0131 teker teker takip etmek m\u00fcmk\u00fcn olsa da havale edilecek her kuru\u015f
i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 i\u015flem a\u00e7mak pratik olmazd\u0131. De\u011ferin b\u00f6l\u00fcnebilmesi ve
birle\u015ftirilebilmesi i\u00e7in i\u015flemler birden fazla girdi ve \u00e7\u0131kt\u0131dan olu\u015fur. Genellikle ya
\u00f6nceki b\u00fcy\u00fck bir i\u015flemden gelen tek bir girdi ya da k\u00fc\u00e7\u00fck miktarlar\u0131 birle\u015ftiren
birden fazla girdi olur. En fazla da iki \u00e7\u0131kt\u0131 olur: Birisi \u00f6deme tutar\u0131d\u0131r, di\u011feri de,
varsa, paray\u0131 g\u00f6nderene geri d\u00f6nen para \u00fcst\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Unutulmamal\u0131d\u0131r ki dallanma, yani her bir i\u015flemin bir\u00e7ok i\u015fleme ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 ve
o i\u015flemlerin de daha da fazla i\u015fleme ba\u011fl\u0131 olmalar\u0131 burada bir sorun de\u011fildir. Hi\u00e7bir
zaman i\u015flem tarih\u00e7esinin tam bir kopyas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kartmaya ihtiya\u00e7 yoktur.<\/p>\n\n\n\n

10. Gizlilik<\/strong>
Geleneksel bankac\u0131l\u0131k modeli bilgiye eri\u015fim yetkisini ilgili taraflar ve g\u00fcvenilir bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc tarafla s\u0131n\u0131rlayarak bir noktaya kadar gizlili\u011fi sa\u011flar. T\u00fcm i\u015flemlerin a\u00e7\u0131k
\u015fekilde ilan edilmesi ihtiyac\u0131 bu y\u00f6ntemi kullan\u0131\u015fs\u0131z b\u0131rak\u0131r ama bilgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 ba\u015fka
bir noktadan keserek hala gizlilik sa\u011flanabilir: A\u00e7\u0131k anahtarlar\u0131 isimsiz tutarak. D\u0131\u015far\u0131dan birisinin bir ba\u015fkas\u0131na belli bir miktar g\u00f6nderdi\u011fi izlenebilir ancak i\u015flemi
kimin yapt\u0131\u011f\u0131 bilgisi yoktur. Bu borsalar\u0131n i\u015flemlerle ilgili a\u00e7\u0131klad\u0131klar\u0131 bilgi
miktar\u0131na benzer. Tek tek her al\u0131\u015f sat\u0131\u015f i\u015fleminin zaman\u0131 ve miktar\u0131 herkesin
g\u00f6rebilece\u011fi \u015fekilde ilan edilir fakat taraflar\u0131n kimlikleri gizlidir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u0130lave bir bariyer olarak, a\u00e7\u0131k anahtar\u0131n sahibi ile ili\u015fkisini gizlemek i\u00e7in her
i\u015flemde yeni bir anahtar \u00e7ifti kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7ok girdili i\u015flemlerde bir miktar
ili\u015fkilendirme ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r ve i\u015flemin girdilerinin ayn\u0131 ki\u015fiye ait oldu\u011funu a\u00e7\u0131\u011fa
\u00e7\u0131kar\u0131rlar. Korkulan olay anahtar\u0131n sahibinin belli olmas\u0131 durumunda ayn\u0131 ki\u015fiye ait di\u011fer i\u015flemlerin de a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

11. Hesaplamalar<\/strong>
D\u00fcr\u00fcst zincirden daha h\u0131zl\u0131 \u015fekilde alterantif bir zincir olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fan
sald\u0131rgan\u0131n senaryosunu ele alal\u0131m. E\u011fer bunu ba\u015farabilse bile bu olay sistemi
yoktan para var etmek, ya da hi\u00e7 sahip olmad\u0131\u011f\u0131 bir paray\u0131 elde etmek gibi keyfi
de\u011fi\u015fikliklere kar\u015f\u0131 savunmas\u0131z hale getirmez. D\u00fc\u011f\u00fcmler ge\u00e7ersiz bir i\u015flemi \u00f6deme
olarak kabul etmeyeceklerdir. D\u00fcr\u00fcst d\u00fc\u011f\u00fcmler de bu i\u015flemleri bar\u0131nd\u0131ran bloklar\u0131
asla kabul etmeyeceklerdir. Bir sald\u0131rgan sadece kendi i\u015flemlerinden birini
de\u011fi\u015ftirerek yak\u0131n zamanda harcad\u0131\u011f\u0131 paray\u0131 geri almay\u0131 deneyebilir.
D\u00fcr\u00fcst zincir ile sald\u0131rgan aras\u0131ndaki yar\u0131\u015f\u0131 Binom Rastgele Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f \u015feklinde
tariflemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ba\u015far\u0131l\u0131 olma durumu d\u00fcr\u00fcst zincirin bir blok uzamas\u0131d\u0131r ve
+1 puan \u00f6ne ge\u00e7irir. Ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k durumu da sald\u0131rgan\u0131n zincirini bir blok
uzatmas\u0131d\u0131r ve aradaki fark\u0131 -1 puan kadar azalt\u0131r.
Sald\u0131rgan\u0131n belirli bir gecikme fark\u0131n\u0131 kapatabilme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 Kumarbaz\u0131n \u0130flas\u0131
problemine benzetebiliriz. S\u0131n\u0131rs\u0131z krediye sahip bir kumarbaz\u0131n bir bor\u00e7 ile oyuna
ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ba\u015faba\u015f noktas\u0131na gelebilmek i\u00e7in sonsuz say\u0131da deneme
yapabilece\u011fini varsayal\u0131m. Kumarbaz\u0131n beraberli\u011fe ula\u015fma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya da
sald\u0131rgan\u0131n d\u00fcr\u00fcst zinciri yakalama olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle hesaplayabiliriz [8] :
p = d\u00fcr\u00fcst bir d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcn s\u0131radaki blo\u011fu bulma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131
q = sald\u0131rgan\u0131n s\u0131radaki blo\u011fu bulma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131
qz= sald\u0131rgan\u0131n z blok geriden gelerek beraberli\u011fi yakalama olas\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

p > q varsay\u0131m\u0131yla, sald\u0131rgan\u0131n yakalamak zorunda kald\u0131\u011f\u0131 blok say\u0131s\u0131 artt\u0131k\u00e7a
olas\u0131l\u0131k \u00fcssel olarak azal\u0131r. Kendi dezavantaj\u0131na i\u015fleyen olas\u0131l\u0131klar kar\u015f\u0131s\u0131nda e\u011fer
en ba\u015flarda \u015fansl\u0131 bir dizi hamle yapamazsa daha da geride kald\u0131k\u00e7a kazanma
ihtimali yok denecek kadar azal\u0131r.
\u015eimdi de yeni bir i\u015flemdeki alacakl\u0131n\u0131n, g\u00f6nderenin i\u015flemi de\u011fi\u015ftiremeyece\u011finden
emin olana dek ne kadar beklemesi gerekti\u011fini ele alal\u0131m. G\u00f6nderenin al\u0131c\u0131y\u0131 para
\u00f6dedi\u011fine bir s\u00fcreli\u011fine inand\u0131rmak isteyen ve bir s\u00fcre sonra i\u015flemi paran\u0131n
kendisine geri d\u00f6nmesi i\u00e7in de\u011fi\u015ftirmeyi planlayan bir sald\u0131rgan oldu\u011funu
varsay\u0131yoruz. Bu olay oldu\u011funda al\u0131c\u0131 haberdar olacakt\u0131r. Ama sald\u0131rgan bunun i\u00e7in \u00e7ok ge\u00e7 olmas\u0131n\u0131 \u00fcmit eder.
Al\u0131c\u0131 yeni bir \u00e7ift anahtar \u00fcreterek a\u00e7\u0131k anahtar\u0131 imzalamadan hemen \u00f6nce
g\u00f6nderene iletir. Bu \u015fekilde g\u00f6ndericinin \u00f6nceden bir blok zinciri haz\u0131rlamas\u0131 ve
\u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015farak \u00f6ne ge\u00e7ti\u011fi \u015fansl\u0131 an\u0131nda i\u015flemi ger\u00e7ekle\u015ftirmesi engellenir.
\u0130\u015flem g\u00f6nderildi\u011finde k\u00f6t\u00fc niyetli g\u00f6nderici gizlice i\u015flemin farkl\u0131 bir versiyonunu
i\u00e7eren paralel bir zincir \u00fcretmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmaya koyulur.
Al\u0131c\u0131 i\u015flemin bir blo\u011fa eklenmesini ve ard\u0131ndan blo\u011fa z blok daha ba\u011flanmas\u0131n\u0131
bekler. Sald\u0131rgan\u0131n tam olarak ne kadar ilerleme kaydedebildi\u011fini bilmiyordur ama
d\u00fcr\u00fcst bloklar\u0131n ortalama beklenen zamanda \u00fcretildiklerini varsayarsak sald\u0131rgan\u0131n
potansiyel ilerleme miktar\u0131 beklenen de\u011fere g\u00f6re Poisson da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 olur:<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Sald\u0131rgan\u0131n hala yeti\u015febilme ihtimalini hesaplamak i\u00e7in her ilerleme miktar\u0131n\u0131n
Poisson yo\u011funlu\u011funu bu noktadan itibaren yeti\u015febilme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile \u00e7arp\u0131yoruz:<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Sonsuz da\u011f\u0131l\u0131m kuyru\u011funun toplam\u0131n\u0131 almaktan ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in tekrar d\u00fczenliyoruz.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

C koduna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrsek \u2026
#include <math.h>
double SaldirganinBasariOlasiligi(double q, int z)
{
double p = 1.0 \u2013 q;
double lambda = z * (q \/ p);
double sum = 1.0;
int i, k;
for (k = 0; k <= z; k++)
{
double poisson = exp(-lambda);
for (i = 1; i <= k; i++)
poisson *= lambda \/ i;
sum -= poisson * (1 \u2013 pow(q \/ p, z \u2013 k));
}
return sum;
}<\/p>\n\n\n\n

Birka\u00e7 denemenin sonunda g\u00f6zlemliyoruz ki olas\u0131l\u0131k z ye ba\u011fl\u0131 olarak katlanarak
azal\u0131yor:
q=0.1
z=0 P=1.0000000
z=1 P=0.2045873
z=2 P=0.0509779
z=3 P=0.0131722
z=4 P=0.0034552
z=5 P=0.0009137
z=6 P=0.0002428
z=7 P=0.0000647
z=8 P=0.0000173
z=9 P=0.0000046
z=10 P=0.0000012
q=0.3
z=0 P=1.0000000
z=5 P=0.1773523
z=10 P=0.0416605
z=15 P=0.0101008
z=20 P=0.0024804
z=25 P=0.0006132
z=30 P=0.0001522
z=35 P=0.0000379
z=40 P=0.0000095
z=45 P=0.0000024
z=50 P=0.0000006<\/p>\n\n\n\n

12 . Sonu\u00e7<\/strong>
G\u00fcvene dayal\u0131 olmayan bir elektronik transfer sistemi \u00f6nerdik. Dijital imzalardan
olu\u015fan s\u0131radan bir para sistemi modeliyle ba\u015flad\u0131k. Bu sistem sahipli\u011fi d\u00fczg\u00fcn bir
\u015fekilde kontol edebiliyordu ancak \u00e7ifte harcama problemini engellemedi\u011finden
eksikti. Bunu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in i\u015f kan\u0131t\u0131n\u0131 i\u015flem tarih\u00e7esini kaydetmek i\u00e7in kullanan
e\u015ften-e\u015fe bir a\u011f \u00f6nerdik. Bu tarih\u00e7eyi bir sald\u0131rgan\u0131n de\u011fi\u015ftirmesi i\u015flem g\u00fcc\u00fcn\u00fcn
\u00e7o\u011funlu\u011fu d\u00fcr\u00fcst d\u00fc\u011f\u00fcmlerde oldu\u011fu s\u00fcrece neredeyse imkans\u0131zd\u0131r. A\u011f kendi
yap\u0131land\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f basitli\u011fi i\u00e7inde sa\u011flamd\u0131r. D\u00fc\u011f\u00fcmler ayn\u0131 anda \u00e7ok az e\u015fg\u00fcd\u00fcm
ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Kimlik do\u011frulamas\u0131na gerek yoktur \u00e7\u00fcnk\u00fc mesajlar belirli bir yere do\u011fru
y\u00f6nlendilmezler ve sadece di\u011fer d\u00fc\u011f\u00fcmlerin ellerinden geldi\u011fince da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r.
D\u00fc\u011f\u00fcmler dilediklerinde a\u011fdan ayr\u0131labilirler ve tekrar kat\u0131labilirler. \u0130\u015f kan\u0131t\u0131
zincirini kendileri a\u011fda yokken olan bitenin kan\u0131t\u0131 olarak kabul ederler. \u0130\u015flem
g\u00fc\u00e7leri oran\u0131nda oy kullan\u0131rlar, ge\u00e7erli bloklar \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015farak ve uzamalar\u0131n\u0131
sa\u011flayarak kabul ettiklerini, \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmayarak da reddettiklerini ifade etmi\u015f
olurlar. \u0130htiya\u00e7 duyulan t\u00fcm kurallar ve te\u015fvikler bu uzla\u015fma mekanizmas\u0131 ile
empoze edilebilir.<\/p>\n\n\n\n

Kaynaklar<\/strong>
[1] W. Dai, \u201cb-money,\u201d http:\/\/www.weidai.com\/bmoney.txt, 1998.
[2] H. Massias, X.S. Avila, and J.-J. Quisquater, \u201cDesign of a secure timestamping
service with minimal trust requirements,\u201d In 20th Symposium on Information Theory in the Benelux , May 1999.
[3] S. Haber, W.S. Stornetta, \u201cHow to time-stamp a digital document,\u201d In
Journal of Cryptology, vol 3, no 2, pages 99-111, 1991.
[4] D. Bayer, S. Haber, W.S. Stornetta, \u201cImproving the efficiency and reliability of
digital time-stamping,\u201d In Sequences II: Methods in Communication, Security and
Computer Science , pages 329-334, 1993.
[5] S. Haber, W.S. Stornetta, \u201cSecure names for bit-strings,\u201d In Proceedings of the
4th ACM Conference on Computer and Communications Security , pages 28-35,
April 1997.
[6] A. Back, \u201cHashcash \u2013 a denial of service counter-measure,\u201d
http:\/\/www.hashcash.org\/papers\/hashcash.pdf, 2002.
[7] R.C. Merkle, \u201cProtocols for public key cryptosystems,\u201d In Proc. 1980 Symposium on Security and Privacy , IEEE Computer Society, pages 122-133,
April 1980.
[8] W. Feller, \u201cAn introduction to probability theory and its applications,\u201d 1957.
Makalenin \u0130ngilizce Orijinali
S. Nakamoto, \u201cBitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System,\u201d
https:\/\/bitcoin.org\/bitcoin.pdf, 2008<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1.Giri\u015f \u0130nternet \u00fczerinden al\u0131\u015fveri\u015f bug\u00fcn neredeyse tamamen, g\u00fcvenilir bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc tarafolarak elektronik \u00f6demeleri i\u015fleyen finansal kurumlara ba\u011f\u0131ml\u0131 hale geldi. Busistem \u00e7o\u011fu i\u015flem i\u00e7in olduk\u00e7a iyi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor olsa da hala g\u00fcvene dayal\u0131 bir modelolman\u0131n zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. Finansal kurumlar ihtilaflarda arabuluculuktanka\u00e7amad\u0131klar\u0131ndan tamamen geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olmayan i\u015flemler ger\u00e7ekte m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.Arabuluculuk hizmetinin gideri i\u015flem giderlerini y\u00fckseltir ve m\u00fcmk\u00fcn olan…<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":604,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[85],"tags":[],"class_list":["post-522","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/522","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=522"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/522\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":535,"href":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/522\/revisions\/535"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/604"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=522"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=522"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=522"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}