{"id":547,"date":"2022-06-15T19:28:56","date_gmt":"2022-06-15T16:28:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.croncreative.com\/tr\/?p=547"},"modified":"2022-06-28T11:30:52","modified_gmt":"2022-06-28T08:30:52","slug":"blok-zinciri-blockchain-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/teknoloji\/blok-zinciri-blockchain-nedir\/","title":{"rendered":"Blok Zinciri (Blockchain) Nedir?"},"content":{"rendered":"\n

1. G\u0130R\u0130\u015e<\/strong>
2009\u2019da Bitcoin (sanal) para biriminin piyasaya sunulmas\u0131ndan bu yana,
blok zincir teknolojisi b\u00fcy\u00fck bir ilgi konusu olmu\u015ftur. \u0130lk ba\u015flarda bir\u00e7ok
ki\u015fi bu yeni sanal para birimine kar\u015f\u0131 \u015f\u00fcphe ile yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bununla
birlikte, Bitcoin para biriminin de\u011feri 2013 y\u0131l\u0131nda 13.96 USD \/ BTC (7
Ocak 2013) seviyesinden 979.45 USD \/ BTC (Kas\u0131m 25, 2013) seviyesine
kadar y\u00fckselmi\u015ftir. Bu y\u0131l i\u00e7inde Bitcoin\u2019 e yat\u0131r\u0131m yapanlar kabaca %7000
civar\u0131nda gelir elde etmi\u015flerdir. O tarihten bu yana, fiyat endeksi olduk\u00e7a
dalgal\u0131 bir seyir izlemi\u015ftir ve bug\u00fcn itibari ile 14.600 USD \/ BTC
seviyesinde (07.12.2017) i\u015flem g\u00f6rmektedir ve bu y\u00fckseli\u015fin durmas\u0131na
d\u00f6n\u00fck bir belirti bulunmamaktad\u0131r. Bitcoin, bu durumun yan\u0131nda hukuki
\u00e7er\u00e7evelerin \u00f6tesinde i\u015flev g\u00f6ren yeni marketler ve finansal ara\u00e7lar\u0131 ortaya
\u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Bu, herhangi bir merkezi reg\u00fclat\u00f6rden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak para
birimi olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan blok zinciri teknolojisinin merkezi olmayan
bi\u00e7imi sayesinde m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur (Vardi, 2016). Bu anlamda
sorgulanmas\u0131 gerek durum, bu para birimini o kadar \u00f6zel k\u0131lan nedir ve
onun arkas\u0131ndaki teknolojiyi nas\u0131l kullan\u0131labilir olmal\u0131d\u0131r. Bu sorunun
yan\u0131t\u0131, Blok Zinciri (Blockchain) ad\u0131 verilen teknolojidir. Bitcoin
uygulamas\u0131 ile kendi kan\u0131tlayan Blockchain teknolojisini kullanarak yeni
uygulama alanlar\u0131n\u0131 ke\u015ffetmek i\u00e7in \u015firketler ve kurumlar olduk\u00e7a istekli
hale gelmi\u015flerdir. Ba\u015fta finans \u015firketleri olmak \u00fczere, perakende sekt\u00f6r\u00fc,
kamu kurulu\u015flar\u0131, sigorta \u015firketleri gibi bir\u00e7ok alanda faaliyet g\u00f6steren \u00f6nde
gelen kurulu\u015flar b\u00fcy\u00fck bir ilgi g\u00f6stermektirler ve bu konu \u00fczerine uygulama
geli\u015ftirme \u00e7abalar\u0131 i\u00e7ine girmektedirler. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, son zamanlarda t\u00fcm
d\u00fcnyada yak\u0131n ilgi g\u00f6ren Blok Zincir Teknolojisinin tan\u0131m\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma
mekanizmas\u0131, \u00f6zellikleri ve uygulama alanlar\u0131 gibi konular\u0131 ele almak ve
T\u00fcrk akademik yaz\u0131n\u0131nda fazlaca i\u015flenmemi\u015f bu konuya y\u00f6nelik yap\u0131labilecek
akademik \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6nerilerinin ortaya konulmas\u0131
ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r<\/p>\n\n\n\n

2. BLOK Z\u0130NC\u0130R\u0130 TEKNOLOJ\u0130S\u0130<\/strong>
Blok zinciri (Blockchain) kelimesi, Satoshi Nakamoto\u2019 nun 2008 y\u0131l\u0131nda
yay\u0131nlanan orijinal Bitcoin ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesinde dile getirilmi\u015ftir.
Blockchain kelime olarak bu makalede ge\u00e7memi\u015f olsa da, kripto paran\u0131n
alt\u0131nda yatan bir teknoloji bile\u015fenini, kriptografik olarak birbirine
zincirlenmi\u015f bir dizi veri blo\u011fu olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r (Satoshi, 2008).
Bitcoin, blok zincir teknolojisinin ilk uygulamas\u0131d\u0131r (Iansiti ve Lakhani,
2008). Yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck ad\u0131mlar\u0131ndan birisidir. Bu yay\u0131l\u0131ma kar\u015f\u0131
hukuk bilimcilerinden ve yasa koyuculardan gelen ilk tepki, Bitcoin\u2019in nas\u0131l
d\u00fczenlenmesi gerekti\u011fi \u00fczerinedir. (De Filippi, 2014; Shcherbak, 2014; Tu
ve Meredith 2015). Ancak blok zincir teknolojisi sadece Bitcoin olarak de\u011fil
di\u011fer bir\u00e7ok alanda da uygulanabilir. Blockchain teknolojisinin i\u015fleyi\u015fini
daha iyi anlayabilmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131da, Nikolai Hampton taraf\u0131ndan yap\u0131lan
benzetmeden t\u00fcretilen blockhain teknolojisinin ilk uygulamas\u0131 olan Bitcoin
Blockchain\u2019nin basitle\u015ftirilmi\u015f bir a\u00e7\u0131klamas\u0131 verilmi\u015ftir (Hampton, 2016);
Bitcoin Blockchain, her bir sayfas\u0131nda bitcoin sanal paras\u0131 ile yap\u0131lan
yakla\u015f\u0131k on dakikal\u0131k i\u015flemlerin kay\u0131tlar\u0131n\u0131 i\u00e7eren fiziksel bir defter olarak
d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bir sayfa yeni i\u015flemlerle doldu\u011funda, zaman damgal\u0131,
benzersiz bir seri numaras\u0131yla imzalanm\u0131\u015f ve kitaba yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu
benzetmede, sayfalar bloklar\u0131, seri numaralar bloklar aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131y\u0131
temsil eder. Seri numaras\u0131, o sayfadaki i\u015flemlerin bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr ve biti\u015fik
sayfalar\u0131n seri numaralar\u0131, sa\u011flam bir sayfalar zinciri olu\u015fturmak \u00fczere
matematiksel bir i\u015flevle birlikte kilitlenir. Bu, sayfalar\u0131n seri numaras\u0131n\u0131
de\u011fi\u015ftirmeden i\u015flemlerden birini de\u011fi\u015ftirmeyi ve dolay\u0131s\u0131yla o sayfa ile bir
sonraki sayfa aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131y\u0131 imk\u00e2ns\u0131z k\u0131lar. Defterdeki bir i\u015flemi<\/p>\n\n\n\n

de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in i\u015flemden sonraki t\u00fcm sayfalar\u0131 \u00e7\u0131karmak ve bu sayfalar\u0131
yeni i\u015flemlerle doldurmak, yeni seri numaralar olu\u015fturmak ve t\u00fcm sayfalar\u0131
deftere yap\u0131\u015ft\u0131rmak gerekir. Bu defterin kullan\u0131c\u0131lar\u0131, her zaman, en \u00e7ok
sayfan\u0131n bulundu\u011fu kitab\u0131 ger\u00e7ek kitap olarak de\u011ferlendirirler. Bu y\u00fczden
defter her on dakikada bir yeni sayfa eklenmesi ile b\u00fcy\u00fcmeye devam eder
ve b\u00f6ylece defterdeki bir i\u015flem ge\u00e7mi\u015fini yeniden ba\u015far\u0131 ile yazmak isteyen
ki\u015finin, toplulu\u011fun geri kalan\u0131n\u0131n tamam\u0131ndan daha h\u0131zl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131
gerekecektir. Yani bu i\u015flemi bir ki\u015finin yapabilmesi i\u00e7in gereken \u00e7aban\u0131n
miktar\u0131, tek bir ki\u015finin yapabilece\u011finin \u00e7ok \u00e7ok \u00fcst\u00fcndedir bu y\u00fczden bu
yap\u0131 olduk\u00e7a g\u00fcvenlidir.
Sonu\u00e7 olarak, blok zinciri kriptografi teorisine dayal\u0131 olarak \u00fcretilen bir
veri blo\u011fundan olu\u015fur (Nakamoto, 2008). Ayr\u0131ca sistem g\u00fcvenilir bir
\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc tarafa ihtiya\u00e7 duymadan bireyler aras\u0131nda i\u015flem yap\u0131labilecek bir
yap\u0131y\u0131 sunmaktad\u0131r. Herkes, t\u00fcm i\u015flem ge\u00e7mi\u015fini g\u00f6rebilir. \u0130\u015flem ge\u00e7mi\u015finin
eksiksiz olmas\u0131 da her sanal paran\u0131n ge\u00e7erlili\u011fini sa\u011flar ve t\u00fcm sanal paralar
olu\u015ftuklar\u0131 andan itibaren izlenebilir. Ayr\u0131ca teknolojisi sayesinde
\u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fck sa\u011flayarak geriye d\u00f6n\u00fck \u015feffafl\u0131k sa\u011flar. Ge\u00e7erli kay\u0131tlar\u0131n
de\u011fi\u015ftirilmesini engeller. Bu sistemde y\u00f6netime ihtiya\u00e7 duymas\u0131n\u0131 ortadan
kald\u0131r\u0131r. Bu i\u015flem d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli i\u015flemler sa\u011flar (Beck vd, 2016)
Blok Zincirinin temel \u00e7al\u0131\u015fma mant\u0131\u011f\u0131 \u015eekil 1. de verilmi\u015ftir;<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u015eekil1. Blok Zincir \u00c7al\u0131\u015fma Mant\u0131\u011f\u0131 Kaynak: Crosby,2016<\/p>\n\n\n\n

2.1.Blok Zinciri Tan\u0131m<\/strong>
Literat\u00fcrde ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n \u00fczerinde anla\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir tan\u0131m ile
kar\u015f\u0131la\u015famamaktay\u0131z ve yap\u0131lan tan\u0131mlar ayr\u0131nt\u0131larda da olsa farkl\u0131l\u0131klar
g\u00f6stermektedir. Genel bir tan\u0131m olarak Tian; \u201cBlok Zincirinin \u00f6z\u00fcn\u00fcn,
merkezi olmayan ve g\u00fcvenilir y\u00f6ntemlerle topluca tutulan g\u00fcvenilir bir veri
taban\u0131n\u0131n teknik bir plan\u0131\u201d oldu\u011funu belirtmektedir (Tian, 2016).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u015eekil 2. Blok Zincir Mimarisi Kaynak: Zeng vd., 2016.<\/p>\n\n\n\n

Blok zincir mimarisi \u015eekil 2 de verildi\u011fi gibidir. Zincir Olu\u015fum (Genesis)
blo\u011fu ile ba\u015flar. Her blok bir \u00f6nceki de\u011fere i\u00e7inde bulundu\u011fu de\u011fer ile
ba\u011flan\u0131r. Bir \u00f6nceki blok onun \u00fcst blo\u011fu oluk adland\u0131r\u0131l\u0131r ve sistem bu
\u015fekilde devam ederek sonsuza kadar uzan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

2.2. Blok Zinciri Karakteristikleri<\/strong>
2.2.1. Da\u011f\u0131t\u0131k Veri Taban\u0131<\/strong>
Blok zincir teknolojisi da\u011f\u0131t\u0131k veritaban\u0131 yap\u0131s\u0131ndad\u0131r (Iansiti ve Lakhani,
2008) (Lemieux, 2016) (Yli-Huumo vd, 2016) (Xu vd, 2016). Veritaban\u0131
d\u00fc\u011f\u00fcmler aras\u0131nda da\u011f\u0131n\u0131k bir \u015fekildedir. Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bunlar\u0131n bir
bilgisayar oldu\u011funu belirtirken Lemieux ve di\u011fer yazarlar genel bir tan\u0131m
olarak onlar\u0131 sistemin bir par\u00e7as\u0131 olarak de\u011ferlendirir (Iansiti ve Lakhani,
2008).
Block teknolojisi sistemindeki d\u00fc\u011f\u00fcmler t\u00fcm veritaban\u0131na eri\u015filebilir,
ancak tek bir d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcn blok zincirinde depolanan verilerin kontrol edemez.
Blok zincirindeki her yeni kay\u0131t girdisi (i\u015flemler) hi\u00e7bir arac\u0131ya ihtiya\u00e7
duymadan sistemdeki t\u00fcm d\u00fc\u011f\u00fcmler taraf\u0131ndan do\u011frulan\u0131r (Iansiti ve
Lakhani, 2008) (Yli-Huumo vd, 2016).
2.2.2. U\u00e7tan U\u00e7a \u0130leti\u015fim
Taraflar aras\u0131nda ileti\u015fim kurulmas\u0131 i\u00e7in herhangi bir merkezi yap\u0131
kullan\u0131lmas\u0131 yerine bireysel d\u00fc\u011f\u00fcmler bilgileri e\u015fler aras\u0131 bir a\u011fda
birbirlerine do\u011frudan iletir ve depolar (Satoshi, 2008) (Iansiti ve Lakhani,
2008) (Yli-Huumo vd, 2016). Blok zinciri sistemdeki d\u00fc\u011f\u00fcmler aras\u0131nda
fikir birli\u011fi nedeniyle merkeze ihtiya\u00e7 duyulmaz (Pilkington, 2016). Blok
zincirinde bilgiler BitShares (BTS) i\u00e7indeki t\u00fcm d\u00fc\u011f\u00fcmler taraf\u0131ndan
saklan\u0131r (Iansiti ve Lakhani, 2008). Baz\u0131 yazarlar blok zincirinin t\u00fcm
d\u00fc\u011f\u00fcmler taraf\u0131ndan depolanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak t\u00fcm d\u00fc\u011f\u00fcmler taraf\u0131ndan
kullan\u0131labilece\u011fini iddia etmektedirler (Satoshi, 2008) (Yli-Huumo vd, 2016).<\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca yeni i\u015flemlerin t\u00fcm bloklara ula\u015fmak zorunda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131,
aksine i\u015flemin zamanla bir blo\u011fa dahil olabilmesi i\u00e7in \u201cyeterli say\u0131da\u201d
d\u00fc\u011f\u00fcmlere eri\u015fmesi gerekti\u011fini belirtmektedirler.<\/p>\n\n\n\n

2.2.3. \u015eeffafl\u0131k<\/strong>
Blok zinciri teknolojisinde \u015feffafl\u0131k kavram\u0131 t\u00fcm bloklar\u0131n t\u00fcm i\u015flemleri
g\u00f6rebilmesi ile ger\u00e7ekle\u015fir (Iansiti ve Lakhani, 2008) (Yli-Huumo vd,
2016). Bu durum \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir taraf taraf\u0131ndan y\u00f6netildi\u011fi merkezi bir
sistemden daha \u015feffaf oldu\u011funu belirtir.
Bir\u00e7ok kaynak blok zinciri teknolojisinin sahipsiz oldu\u011funu s\u00f6yler
(Tian, 2016) (Yli-Huumo vd, 2016), Nakamoto\u2019 nun raporunda belirtti\u011fi
gibi. Iansiti and Lakhani (2017) blok zincirini takma isimli oldu\u011funu
belirtir. \u0130\u015flemlerin tamamen kimli\u011fi belirsiz ki\u015filer taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 nakit
i\u015flemler aksine, Bitcoin i\u015flemleri her zaman bir hesapla ili\u015fkilendirilir. Her
kullan\u0131c\u0131 kendi kimli\u011finin tespit edilmesi i\u00e7in benzersiz bir adrese yani
takma ada sahiptir ve i\u015flemler bu takma adlar \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015fir (Iansiti
ve Lakhani, 2008). Blok zinciri teknolojisinde kullan\u0131c\u0131lar bu takma adlar
sayesinde isimsiz kalacak ve ger\u00e7ek kimliklerini a\u00e7\u0131klamaya gerek
duymayacaklard\u0131r.
2.2.4. Kay\u0131tlar\u0131n Geri D\u00f6n\u00fc\u015fs\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc<\/strong>
Blok zincir teknolojisi depolanan kay\u0131tlar\u0131n geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclememesi ad\u0131na
hesaplama algoritmalar\u0131 ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131 kullan\u0131r (Iansiti ve Lakhani, 2008).
Buna ra\u011fmen Nakamoto (2008) y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 bir raporda d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn
imk\u00e2ns\u0131z olmak yerine \u201cd\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn hesaplama i\u00e7in pratik olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d iddia
etmi\u015ftir. \u201dZincir\u201d terimi zincir \u00fczerindeki kronolojik bir s\u0131rada \u00f6nceki
kay\u0131tlarla ba\u011flant\u0131l\u0131 olan t\u00fcm yeni kay\u0131tlardan kaynaklanmaktad\u0131r (Iansiti ve
Lakhani, 2008). Blok zinciri, \u015fimdiye kadar blok zincir i\u00e7indeki t\u00fcm
i\u015flemleri depolar. Zinciri bozmadan eski bir blo\u011fun i\u00e7indeki bilgiyi de\u011fi\u015ftirmek imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu nedenle veri bozulduysa t\u00fcm d\u00fc\u011f\u00fcmler i\u00e7inde g\u00f6r\u00fclebilir bir hale gelir.<\/p>\n\n\n\n

2.2.5. Hesaplamal\u0131 Mant\u0131k<\/strong>
BitShares (BTS) dijital bir ortamda oldu\u011fundan hesaplama mant\u0131\u011f\u0131, blok
zincirdeki i\u015flemlere ba\u011fl\u0131 olabilir. D\u00fc\u011f\u00fcmler, i\u015flemlerin otomatik
tetiklenmesi i\u00e7in programlanm\u0131\u015f algoritmalar\u0131 veya kurallar\u0131 kullanabilir
(Iansiti ve Lakhani, 2008). BitShares (BTS) i\u015flemler, s\u00f6zle\u015fmeler veya i\u015f
probleminin gerektirdi\u011fi her t\u00fcr bilgi gibi her t\u00fcrl\u00fc bilgiyi ele alacak \u015fekilde
programlanabilir.
2.3. Blok Zinciri S\u0131n\u0131rlar\u0131
Bu b\u00f6l\u00fcmde blok zinciri teknolojisinin sahip oldu\u011fu baz\u0131 teknik
s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yli-Huumo ve arkada\u015flar\u0131 (2016) ve Swan (2016)
blok zincir teknolojisinin baz\u0131 teknik zorluklar ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011funu
belirtmektedir; i\u015f hacmi, gecikme, boyut ve bant geni\u015fli\u011fi, g\u00fcvenlik, kaynak
t\u00fcketimi, kullan\u0131labilirlik, s\u00fcr\u00fcm, zor \u00e7atallar ve \u00e7oklu zincirler ve
mahremiyet. Bu teknik zorluklar teknolojinin engellenmesi ad\u0131na baz\u0131
s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar getiriyor ancak teknoloji bu s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131n \u00fcstesinden gelebilir.
Yli-Huumo ve arkada\u015flar\u0131n\u0131n ortaya koydu\u011fu s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar blok zinciri
teknolojisinin benimsenmesi ad\u0131na endi\u015fe yaratt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrken, a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131
olarak bu s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar Bitcoin uygulamas\u0131na dayand\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.
\u0130\u015f Hacmi: Mevcut blok zinciri teknolojisi bir saniyede yedi i\u015flem
yapabilirken, VISA saniyede 2000 i\u015flem sa\u011flayacak bir yap\u0131ya sahiptir.
Gecikme: Bir Bitcoin i\u015flemi yeni bir blok olu\u015fturma i\u015flemi olarak
yakla\u015f\u0131k olarak 10 dakika s\u00fcrmektedir. Bu s\u00fcre finans i\u015flemleri i\u00e7in uzun bir
zaman oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir<\/p>\n\n\n\n

Boyut ve Bant Geni\u015fli\u011fi: T\u00fcm Bitcoin blok zincirinin boyutu 100 GB\u2019
\u0131n \u00fczerindedir (\u015eubat 2017). Her blok yakla\u015f\u0131k 1 MB boyuttad\u0131r. Her 10
dakikada bir blok eklenildi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, mevcut bant geni\u015fli\u011fi altyap\u0131s\u0131
i\u015flem kapasitesinde s\u0131n\u0131rlama getirmektedir.
G\u00fcvenlik: Blok zincirinin %51\u2019 ne yap\u0131lacak bir sald\u0131r\u0131 yumu\u015fakl\u0131k
sorunlar\u0131 \u00f6zg\u00fcnl\u00fck veya kriptografi konular\u0131na tabi tutulabilir.
Kaynak T\u00fcketimi: Yap\u0131s\u0131 gere\u011fi proof-of-work madencili\u011fi ile
veritaban\u0131ndaki tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in her g\u00fcn b\u00fcy\u00fck miktarlarda enerji
harc\u0131yor.
Kullan\u0131labilirlik: Bitcoin uygulamalar\u0131 i\u00e7in programlama arabirimi
geli\u015ftirici dostu de\u011fildir ve kullan\u0131m\u0131 zordur.
S\u00fcr\u00fcm Olu\u015fturma: Sabit \u00c7atallar Ve \u00c7oklu Zincirler: Farkl\u0131 d\u00fc\u011f\u00fcmler
kaynak kodunun farkl\u0131 s\u00fcr\u00fcmlerinde \u00e7al\u0131\u015fabilir, bu da sorunlara neden
olabilir. Topluluk ge\u00e7mi\u015f i\u015flem tarihini belirli bir tarihe geri d\u00f6nd\u00fcrmeye
karar verirse, \u00f6rne\u011fin sahte bir i\u015flemi bast\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmak gibi zor bir \u00e7atal
olu\u015fur.
Gizlilik: Blok zincirinin sahipsiz yap\u0131s\u0131 sars\u0131labilir. Deneysel bulgular,
i\u015flemleri ve meta verileri analiz ederek Bitcoin Blockchain adresleriyle IP
adreslerine ula\u015fabilir.
G\u00fcvenlik, yukar\u0131da belirtilen k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n ana ara\u015ft\u0131rma konular\u0131ndan
biridir. Boyut ve bant geni\u015fli\u011fi; verimlilik; versiyon, sabit \u00e7atallar ve \u00e7oklu
zincirler gibi konularda yeterince ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r (Yli-Huumo vd,
2016).
Teknik olarak bu s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131n yan\u0131nda k\u00fclt\u00fcrel, \u00f6rg\u00fctsel ve davran\u0131\u015fsal
kayg\u0131larda bulunmaktad\u0131r. Khaqqi ve di\u011ferleri (2018) bu kayg\u0131lar\u0131 y\u00f6netim
deste\u011fi, organizasyon politikalar\u0131 ve blok zincirine k\u00fclt\u00fcrel adaptasyon s\u0131ralam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu kayg\u0131lara ek olarak Mendling ve di\u011ferleri (2017) devlet
deste\u011fi ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n uzmanl\u0131k bilgisini eklemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

2.4. Blok Zinciri T\u00fcrleri<\/strong>
Blockchain eri\u015fim durumuna g\u00f6re \u00fc\u00e7 farkl\u0131 t\u00fcre ayr\u0131l\u0131r.
Genel (A\u00e7\u0131k) Blok Zincirleri: Genel blok zincirleri Bitcoin gibi geni\u015f
da\u011f\u0131t\u0131ma sahip a\u011flard\u0131r. Bu a\u011flara herkes herhangi seviyede kat\u0131labilir.
A\u00e7\u0131k kaynak kodlar\u0131na sahiptir.
\u0130zin Verilen Blok Zincirleri: Bu zincire kat\u0131lacak ki\u015filerin a\u011f i\u00e7inde
yapabilecekleri etkinliklerin izinlerini kontrol edebilen sistemlerdir.
Kontroll\u00fc bir dizayna sahiptir. Yap\u0131ya g\u00f6re a\u00e7\u0131k kaynak kodlu olabilir.
(\u00d6rnek: Ripple)
\u00d6zel Blok Zincirleri: Di\u011fer blok zincirlerine g\u00f6re daha k\u00fc\u00e7\u00fck yap\u0131dad\u0131r.
A\u011f\u0131ndaki kullan\u0131c\u0131lara g\u00fcvenen ve i\u00e7erisinde gizli bilgiler bulunduran
olu\u015fumlar taraf\u0131ndan kullan\u0131lmaktad\u0131rlar.
2.5. Blok Zinciri \u00c7al\u0131\u015fma Mekanizmas\u0131<\/strong>
Blok zinciri \u00e7al\u0131\u015fma mant\u0131\u011f\u0131nda verilere dayal\u0131 bir zincir yap\u0131s\u0131ndan
bahsedebiliriz. \u0130lk veri giri\u015fiyle ba\u015flayan zincir sonsuza kadar gidebilecek
bir yap\u0131ya sahiptir. Verilerin eklenme s\u00fcreci tek bir noktadan ba\u015flar ve
bununla beraber zincire dahil olan t\u00fcm kullan\u0131c\u0131lar eski verileri kendi
sistemlerine y\u00fcklerler. Sonraki a\u015famada sisteme kat\u0131lan kullan\u0131c\u0131 bir kod
\u00fcretir ve bu kod o an sistemdeki en uzun blok zincirine eklenir. Bu zincire
ana zincir ismi verilir. Sistemdeki b\u00fct\u00fcn bilgiler t\u00fcm zincirlerde saklan\u0131r.
3. BLOK Z\u0130NC\u0130R UYGULAMALARI<\/strong>
\u0130lk pop\u00fcler uygulamas\u0131 olan sanal para (bitcoin) ile tan\u0131nan Blockchain
teknolojisinin bir\u00e7ok farkl\u0131 alanda kullan\u0131labilece\u011fi ke\u015ffedilmeye
ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Teknolojinin zaman i\u00e7inde geli\u015ftirilmesi ve tan\u0131nmas\u0131na
Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi \u0130ktisadi ve \u0130dari Bilimler Fak\u00fcltesi Dergisi
paralel gelecekte uygulama alanlar\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00e7e\u015fitlenece\u011fini s\u00f6ylenebilir.
A\u015fa\u011f\u0131da Blockchain teknolojisinin uygulamalar\u0131na ili\u015fkin bir liste
verilmi\u015ftir (Usta ve Do\u011fantekin, 2017).<\/p>\n\n\n\n

\u2022 Dijital Kimlik
\u2022 M\u00fc\u015fteri Tan\u0131ma (Know Your Customer \u2013 KYC)
\u2022 K\u00fcresel \u00d6deme Sistemleri
\u2022 Giri\u015fimler \u0130\u00e7in Sermaye \u0130htiyac\u0131 Kar\u015f\u0131lama
\u2022 Ba\u011f\u0131\u015f Toplama ve Y\u00f6netimi
\u2022 Mal ve Kaza Sigortas\u0131 Tazmin S\u00fcreci
\u2022 Nesnelerin \u0130nterneti blockchaini
\u2022 Sendikasyon Kredisi
\u2022 Otomatikle\u015ftirilmi\u015f Uyum Mekanizmas\u0131
\u2022 Vekaleten Oy Kullanma
\u2022 Tedarik Zinciri Y\u00f6netimi
\u2022 Telif Kay\u0131t Sistemleri
\u2022 Tapu Kay\u0131t Sistemleri
\u2022 Kamu ve Sa\u011fl\u0131k Kay\u0131tlar\u0131 ile \u0130haleler
\u2022 Askeri Emir Komuta Zincirleri
\u2022 Kopya \u00dcr\u00fcn Korumas\u0131
\u2022 Noterlik uygulamas\u0131<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

4. BLOK Z\u0130NC\u0130R\u0130 TEKNOLOJ\u0130S\u0130 VE UYGULAMALARI KONUSU \u0130LE<\/strong>
\u0130LG\u0130L\u0130 ARA\u015eTIRMA ALANLARI<\/strong>
Blok zinciri \u00fczerine yap\u0131lan akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n 2016 y\u0131l\u0131nda bir
patlama ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 literat\u00fcr kaynaklar\u0131ndan g\u00f6rebiliyoruz. Gelecek d\u00f6nemde
bu akademik \u00e7al\u0131\u015fma say\u0131s\u0131n\u0131n daha da artaca\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmek \u00e7ok zor
de\u011fildir. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n hala b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn dijital para (bitcoin) \u00fczerinde
yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek ile birlikte, giderek \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n \u00e7e\u015fitlenme
e\u011filiminde oldu\u011fu izlenmektedir.
Olduk\u00e7a yeni ve devrimsel olabilece\u011fi iddia edilen blok zinciri alan\u0131nda
yap\u0131lacak akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar, kullan\u0131c\u0131lar\u0131, toplumu, arac\u0131lar\u0131,
platformlar\u0131, firmalar\u0131 ve end\u00fcstrileri odak olarak alan \u015feklinde
grupland\u0131r\u0131labilir. A\u015fa\u011f\u0131da firmalar\u0131 ve end\u00fcstrileri odak alan olas\u0131l
akademik \u00e7al\u0131\u015fma konular\u0131 listelenmi\u015ftir (Risius ve Spohrer, 2017).
*Firmalar, blok zincir \u00f6zelliklerini kendi i\u015f s\u00fcre\u00e7leri i\u00e7in nas\u0131l
kullanabilir?
*Farkl\u0131 \u015firket b\u00f6l\u00fcmleri veya end\u00fcstri kollar\u0131 i\u00e7in hangi blok zincir
\u00f6zellikleri \u00f6nemlidir?
*\u0130lgili ama\u00e7lar i\u00e7in en uygun blok zinciri t\u00fcr\u00fc nedir?
*Blok Zinciri, \u015firket i\u00e7inde veya m\u00fc\u015fteriler, tedarik\u00e7iler, hissedarlar ve
devlet ile y\u00fcr\u00fct\u00fclen i\u015flemler s\u00fcrecinde \u015firketlere nas\u0131l bir katma de\u011fer
sunabilir.
*Hangi pazarlar, end\u00fcstri kollar\u0131, i\u015f modelleri veya kurumsal b\u00f6l\u00fcmler
blok zincirden etkilenmeye daha yatk\u0131nd\u0131r?
*Merkezi olmayan kontrol, end\u00fcstri \u00e7ap\u0131ndaki blok zincircileri
sistemlerinde nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015f\u0131r?
*Yeni \u00f6rg\u00fct formlar\u0131 bir blok zinciri \u00fczerinde etkin bir \u015fekilde
y\u00f6netilebilir mi? E\u011fer \u00f6yleyse, nas\u0131l ve neden?
*Kurulu\u015flar, veri gizlili\u011fi\/g\u00fcvenli\u011fi konusundaki farkl\u0131 blok zinciri
tabanl\u0131 uygulamalar alt\u0131nda nas\u0131l davranmaktad\u0131r?
5. SONU\u00c7<\/strong>
Blok zincir teknolojisi, \u00e7\u0131k\u0131\u015f tarihi olarak daha ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlere
dayansa da kripto paralar\u0131n \u00f6zellikle de Bitcoin isimli temeli Blok zincirine
dayanan para ile birlikte pop\u00fclerli\u011fini son derece artt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bir anlamda
Bitcoin isimli kripto paran\u0131n Blok Zincir teknolojisinin tan\u0131n\u0131rl\u0131k projesi
oldu\u011fu s\u00f6ylenilebilir. Ancak Blok Zincir Teknolojisini sadece kripto para
temelli ele almak son derece yanl\u0131\u015f olacakt\u0131r. Geli\u015ftirilme amac\u0131 ve
uygulama prensipleri gere\u011fi \u00e7e\u015fitli \u00f6zelliklere sahiptir. Bu \u00f6zelliklerden en
\u00f6nemli ve g\u00f6ze \u00e7arpanlar\u0131; desentralize yap\u0131 (merkezi bir y\u00f6netme sahip
olmama), anonimlik, denetlenebilirlik ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirliktir. Bu \u00f6zellikleri
sayesinde Blok Zincir teknolojisi geleneksel i\u015fletmecilik anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 radikal
bir \u015fekilde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme potansiyeline sahip oldu\u011funu g\u00f6stermektedir<\/p>\n\n\n\n

Bitcoin ve sonras\u0131nda buna ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kan kripto paralar Blok
Zincirin tan\u0131nmas\u0131 ve kullan\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecinde etkin bir ara\u00e7 olarak g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f
ve fark\u0131ndal\u0131k yaratm\u0131\u015f olsa da Blok Zinciri teknolojisinin gelecek
projeksiyonlar anlam\u0131nda yeni projelere kaynak olmaktad\u0131r.
Bu \u00e7al\u0131\u015fmada \u00f6ncelikle blok zincir teknolojisine ili\u015fkin kapsaml\u0131
tan\u0131mlama ve de\u011ferlendirilme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle bu teknolojinin Bitcoin
ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fi ve kendine has \u00f6zelliklerinin gelece\u011fe
d\u00f6n\u00fck faydalar\u0131na de\u011finilmi\u015ftir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda teknolojinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ve
gelecekte ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ihtimal d\u00e2hilinde olan zorluklar\u0131 ve riskleri
konusuna de\u011finilmi\u015f, mevcut blok zincir uygulamalar\u0131 \u00e7e\u015fitli gruplar
halinde s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131r. Teknolojisi anlam\u0131nda sistematik olarak \u00e7al\u0131\u015fabilir ve
kullan\u0131labilir olsa da tan\u0131nabilirlik ve uzman olmayan ki\u015filer taraf\u0131ndan
kullan\u0131labilirlik anlam\u0131nda hen\u00fcz geli\u015fim a\u015famas\u0131nda olan blok zincir
teknolojisinin s\u00f6z konusu potansiyeli ve etkilerini kapsayan \u00e7e\u015fitli akademik
\u00e7al\u0131\u015fma ihtiyac\u0131 ortaya konmu\u015f ve olas\u0131 akademik \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131na ili\u015fkin
\u00f6neriler verilmi\u015ftir. \u00c7al\u0131\u015fma hem g\u00fcn\u00fcm\u00fcz a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem de gelecek
a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir tan\u0131mlama yapmak ve fark\u0131ndal\u0131k yaratmak amac\u0131yla ele
al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.
KAYNAK\u00c7A<\/strong>
Beck, R., Czepluch, J. S., Lollike, N., Malone, S. (2016), \u201cBlockchainthe Gateway to Trust-Free Cryptographic Transactions\u201d. European
Conference on Information Systems 2016 , 153.
Crosby, M., Pattanayak, P., Verma, S., Kalyanaraman, V. (2016),
\u201cBlockchain technology: Beyond bitcoin. Applied Innovation\u201d, 2, 6-10.
De Filippi, P. (2014), \u201cBitcoin: a regulatory nightmare to a libertarian
dream\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Hampton, N., (2016), \u201cUnderstanding the blockchain hype: Why much of
it is nothing more than snake oil and spin. Computerworld\u201d,
http:\/\/www.computerworld.com.au\/article \/606253\/ understandingblockchain-hype-why-much-it-nothing-more-than-snake-oilspin\/.(10.12.2017).
Iansiti, M., Lakhani, K., (2017), \u201cThe Truth About Blockchain\u201d, Harvard
Business Reveiw, Vol. 95, No. 1, pp. 118-127.
Khaqqi, K. N., Sikorski, J. J., Hadinoto, K., Kraft, M. (2018),
\u201cIncorporating seller\/buyer reputation-based system in blockchain-enabled
emission trading application\u201d, Applied Energy, 209, 8-19.
Lemieux, V. L., Lemieux, V. L. (2016), \u201cTrusting records: is Blockchain
technology the answer?\u201d, Records Management Journal, 26(2), 110-139.
Mendling, J., Weber, I., Van Der Aalst, W., Brocke, J. V., Cabanillas, C.,
Daniel, F., Gal, A. (2017), \u201cBlockchains for business process managementchallenges and opportunities\u201d.arXiv preprint arXiv:1704.03610.
Nakamoto, S., (2008), \u201cBitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System\u201d
, https:\/\/bitcoin.org\/bitcoin.pdf, (25.10.2017).
Pilkington, M. (2016). \u201cBlockchain technology: principles and
applications\u201d. Research handbook on digital transformations, 225.
Risius, M., Spohrer, K. (2017), \u201cA Blockchain Research Framework\u201d,
Business & Information Systems Engineering, 1-25.
Shcherbak, S. (2014), \u201cHow should Bitcoin be regulated\u201d.Eur. J. Legal
Stud., 7, 41.
Swan, M., (2015), \u201dBlockchain: Blueprint for a new economy\u201d, O\u2019Reilly
Media, Inc.
Tian, F., (2016), \u201cAn agri-food supply chain traceability system for
China based on RFID & blockchain technology\u201d. Service Systems and
Service Management (ICSSSM), 13th International Conference on. IEEE,
2016.
Tu, K. V., Meredith, M. W. (2015), \u201dRethinking virtual currency
regulation in the Bitcoin age\u201d, Wash. L. Rev., 90, 271.<\/p>\n\n\n\n

Usta, A., Do\u011fantekin, S., (2017), \u201cBlockchain 101\u201d. Kapital Medya
Hizmetleri A.\u015e., ISBN: 978-605-4584-97-0, \u0130stanbul
Vardi, N., (2016), \u201cBit by Bit: Assessing the Legal Nature of Virtual
Currencies\u201d. In Bitcoin and Mobile Payments (pp. 55-71). Palgrave
Macmillan, London.
Venkat, A., (2018). \u201cBlockchains and APIs\u201d,
http:\/\/www.noahdatatech.com\/blockchain-and-api\/, (13.02.2018)
Xu, X., Pautasso, C., Zhu, L., Gramoli, V., Ponomarev, A., Tran, AB.,
Chen, S., (2016), \u201cThe blockchain as a software connector\u201d. 13th Working
IEEE\/IFIP conference on software architecture (WICSA), 2016, pp 182\u2013191
Yli-Huumo, J., Ko, D., Choi, S., Park, S., Smolander, K., (2016), \u201cWhere
Is Current Research on Blockchain Technology?\u201d A Systematic Review.
PloS one,11(10).
Zheng, Z., Xie, S., Dai, H. N., Wang, H. (2016), \u201cBlockchain challenges
and opportunities: A survey\u201d. Work Pap.\u20132016.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1. G\u0130R\u0130\u015e2009\u2019da Bitcoin (sanal) para biriminin piyasaya sunulmas\u0131ndan bu yana,blok zincir teknolojisi b\u00fcy\u00fck bir ilgi konusu olmu\u015ftur. \u0130lk ba\u015flarda bir\u00e7okki\u015fi bu yeni sanal para birimine kar\u015f\u0131 \u015f\u00fcphe ile yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bununlabirlikte, Bitcoin para biriminin de\u011feri 2013 y\u0131l\u0131nda 13.96 USD \/ BTC (7Ocak 2013) seviyesinden 979.45 USD \/ BTC (Kas\u0131m 25, 2013) seviyesinekadar y\u00fckselmi\u015ftir. Bu y\u0131l i\u00e7inde…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":627,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[85],"tags":[],"class_list":["post-547","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/547","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=547"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/547\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":552,"href":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/547\/revisions\/552"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/627"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=547"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=547"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/croncreative.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=547"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}